Belast de oorlogswinst van oliebedrijven
Nederlandse petitie om uitzonderlijke oorlogswinsten van fossielebrandstofbedrijven te belasten en de opbrengst te gebruiken om de energierekening van huishoudens te verlagen en de overstap naar hernieuwbare energie te versnellen.
Oorspronkelijk doel
Belast oorlogswinsten uit fossiele brandstoffen en gebruik de opbrengst voor lagere rekeningen en schone energie.
25/100 · Beperkt aantoonbaar resultaat
Deze score beoordeelt uitsluitend aantoonbare doelrealisatie, de onderbouwde bijdrage van Greenpeace en bestendigheid. De score zegt niets over hoeveel inspanning is geleverd, hoe goed de campagne is gevoerd of hoe waardevol het werk op zichzelf is.
Per 14 september 2026 loopt de campagne nog en is het kernbeleids pakket niet ingevoerd. Greenpeace startte een petitie en een publieke projectie waarin werd opgeroepen tot een nieuwe belasting op oorlogswinsten van olie- en gasbedrijven, waarbij de opbrengst zou worden gebruikt voor lagere energierekeningen voor huishoudens en hernieuwbare energie. De meest nabije externe ontwikkeling is procedureel: op 27 maart 2026 nam de Tweede Kamer een motie aan waarin de regering werd opgedragen te onderzoeken of meevallers bij oliebedrijven tijdelijke, gerichte steun voor kwetsbare huishoudens konden financieren. De regering bracht de kwestie vervolgens in kaart en bracht mogelijke maatregelen op EU-niveau ter sprake, maar stelde dat een nieuwe Nederlandse overwinstbelasting geen onderdeel van haar maatregelen was en dat er geen EU-voorstel uit was voortgekomen. Er is onder deze campagne geen opbrengst geheven of bestemd voor energierekeningen van huishoudens, Nederlandse wind- of zonne-energie, of enig ander doel. Een Nederlandse solidariteitsbijdrage uit 2022 bestond al vóór deze campagne en vormt daarom geen bewijs van het resultaat van deze campagne; bovendien worden gerelateerde claims nog juridisch aangevochten. Er is geen onafhankelijk bewijs dat Greenpeace de parlementaire of regeringsstappen heeft veroorzaakt.
- Het resultaat kan reëel zijn, maar de specifieke bijdrage van Greenpeace is minder zeker.
Maak en bewaar je eigen weging
De feiten blijven voor iedereen hetzelfde. Jij bepaalt hoeveel gewicht je geeft aan gerealiseerd resultaat, aantoonbare eigen bijdrage en bestendigheid. Als je opslaat, telt jouw gewogen score mee in het bezoekersgemiddelde.
Jouw persoonlijke score past bewust geen causaal plafond toe: het is jouw waardering van dezelfde onderliggende feiten. Het bezoekersgemiddelde gebruikt alleen opgeslagen wegingen voor deze campagne.
Feiten en onzekerheden
Bevestigd
- Per 14 september 2026 is er geen nieuwe Nederlandse belasting op oorlogswinsten uit fossiele brandstoffen ingevoerd.
- De Tweede Kamer nam een beperkte motie aan om te onderzoeken of meevallers bij oliebedrijven kwetsbare huishoudens konden ondersteunen. Dit is een concreet procedureel resultaat, maar geen opbrengstinning of verlichting van rekeningen.
- Het kabinet heeft mogelijke huidige meevallers in de energiesector formeel beoordeeld en gepleit voor onderzoek op EU-niveau, maar meldt dat dit niet heeft geleid tot een voorstel van de Europese Commissie.
- Geen enkele beoordeelde officiële bron stelt vast dat opbrengsten uit een nieuwe overwinstbelasting de energierekeningen van huishoudens hebben verlaagd of Nederlandse wind- en zonne-energie hebben gefinancierd.
- De petitie en publieke actie van Greenpeace uit 2026 zijn gedocumenteerd, maar geen onafhankelijke bron legt een causaal verband met de parlementaire motie, de inventarisatie door het kabinet of de betrokkenheid bij EU-overleg.
Onzeker
- De in de inventarisatie verstrekte campagnepagina was in de onderzoeksresultaten niet onafhankelijk van een datum voorzien. Het bijbehorende persbericht van Greenpeace van 24 maart 2026 wordt behandeld als het best beschikbare bewijs voor activiteiten rond de lancering, maar het precieze begin van de campagne blijft onzeker.
- De regering stelde dat zij recent maatregelen had genomen naar aanleiding van de energieprijsschok, maar het beoordeelde materiaal stelt niet vast dat verlichting van energierekeningen voor huishoudens of uitgaven aan hernieuwbare energie zijn gefinancierd door een nieuwe overwinstbelasting op olie en gas.
- Het uiteindelijke fiscale en juridische effect van de solidariteitsbijdrage uit 2022 blijft onzeker, omdat bezwaren, binnenlandse rechtszaken en arbitrageprocedures nog lopen.
Tegenstrijdig / afwijkend
- Greenpeace zegt dat de huidige oorlog in het Midden-Oosten heeft geleid tot recordwinsten in de olie- en gassector. De inventarisatie van de regering van 20 april 2026 vond aanwijzingen voor hogere opbrengsten en marges bij oliewinning en raffinage, maar stelde dat het nog te vroeg was om daadwerkelijke extra winsten bij Nederlandse raffinaderijen vast te stellen, omdat contracten en kosten uiteenlopen.
- De regering heeft een inventarisatie uitgevoerd en tijdens EU-bijeenkomsten opgeroepen tot analyse van mogelijke overwinst en van de juridische mogelijkheden voor een belasting. Zij stelt echter ook dat tijdelijke of permanente aanvullende belasting van meevallers in de olie- en gassector geen onderdeel is van haar binnenlandse maatregelen, en dat er nog steeds geen analyse of wetgevingsvoorstel van de Europese Commissie is.
- De tijdelijke Nederlandse solidariteitsbijdrage uit 2022 was een echte wettelijke belasting op kwalificerende extra winsten in de fossiele sector, maar dateert van vóór de campagne van Greenpeace van 24 maart 2026. Zij is geen resultaat dat aan deze campagne kan worden toegeschreven, en ongeveer €2,7 miljard wordt betwist in 33 bezwaren; verdere gerechtelijke en arbitrageprocedures lopen nog.
Tijdlijn
-
Kabinet sluit een nieuwe binnenlandse overwinstbelasting binnen zijn huidige maatregelen uit
In het latere formele antwoord over de uitvoering van de aangenomen motie-Teunissen stelde het kabinet dat extra belasting op meevallers in de olie- en gassector — tijdelijk of permanent — geen onderdeel van zijn maatregelen was; het gaf de voorkeur aan een Europese aanpak. Het bevestigde dat er geen nieuw concreet Europees wetgevingsvoorstel bestond.
-
Nederland zoekt verkenning van een mogelijke overwinstbelasting op EU-niveau
Tijdens de Ecofin-bijeenkomst van 4–5 mei en de informele Energieraad van 12–13 mei riep de Nederlandse regering op tot EU-analyse van mogelijke meevallers in de olie- en gassector en tot verkenning van de juridische mogelijkheden voor een belasting. De regering meldt dat dit niet heeft geleid tot een analyse of wetgevingsvoorstel van de Commissie.
-
Kabinet publiceert inventarisatie van meevallers in de energiesector
De inventarisatie van het kabinet vond geen huidige basis om overwinst op de Nederlandse gasmarkt aan te nemen; zij vond wel aanwijzingen voor hogere opbrengsten bij oliewinning en hogere raffinagemarges, maar stelde dat het te vroeg was om daadwerkelijke extra winsten bij Nederlandse raffinaderijen vast te stellen. Ook werd opgemerkt dat bestaande vennootschapsbelasting van toepassing zou zijn als er winsten zouden ontstaan.
-
Parlement neemt beperkte motie aan over het gebruik van meevallers bij oliebedrijven voor kwetsbare huishoudens
De Tweede Kamer nam de motie-Teunissen aan, waarin de regering werd verzocht te onderzoeken of meevallers bij oliebedrijven konden worden gebruikt voor tijdelijke, gerichte steun aan kwetsbare huishoudens. Een bredere motie om een nieuwe Europese solidariteitsbijdrage en een Nederlandse wettelijke basis voor te bereiden, werd op dezelfde stemmingsdag verworpen.
-
Greenpeace start petitie en projectieactie
Greenpeace lanceerde publiekelijk de oproep om oorlogswinsten van olie- en gasbedrijven te belasten, startte een petitie waarvan het naar eigen zeggen toen bijna 10.000 handtekeningen had en hield een projectieactie bij Amsterdam Centraal. Greenpeace stelde voor de opbrengst te gebruiken voor lagere rekeningen voor huishoudens met lagere inkomens, isolatie en meer wind- en zonne-energie. Dit is bewijs van campagneactiviteit en van de gedane claims, geen onafhankelijk bewijs van impact.
Gebruikte bronnen
Iedere bron blijft zichtbaar zodat je onze beoordeling zelf kunt controleren. Bronniveau zegt iets over de aard van de bron, niet automatisch dat elke claim erin juist is.
Officieel stemmingsverslag: motie 683 is aangenomen. Uit het verslag blijkt ook dat motie 686, waarin werd opgeroepen tot voorbereiding van een nieuwe Europese solidariteitsbijdrage en een Nederlandse wettelijke basis, is verworpen.
De technische inventarisatie van het kabinet vindt alleen aanwijzingen voor hogere olie- en raffinagemarges, stelt dat het te vroeg is om daadwerkelijke Nederlandse overwinst bij raffinaderijen vast te stellen en vermeldt dat de solidariteitsbijdrage uit 2022 tijdelijk was. Ook worden aanzienlijke lopende betwistingen van eerdere overwinstmaatregelen gedocumenteerd.
Primaire tekst van de verworpen motie-Dassen, die de regering zou hebben verzocht te pleiten voor en zich voor te bereiden op een mogelijke nieuwe Europese solidariteitsbijdrage en een Nederlandse wettelijke basis.
Primaire tekst van de motie-Teunissen, waarin wordt verzocht onderzoek te doen naar het gebruik van meevallers bij oliebedrijven voor tijdelijke, gerichte steun aan kwetsbare huishoudens.
Bevestigt dat de Nederlandse solidariteitsbijdrage een wettelijke belasting van 33% is op kwalificerende extra winsten in de fossiele sector, maar alleen van toepassing is op het jaar 2022. Dit dateert van vóór de campagne van 2026.
Het formele regeringsantwoord stelt dat aanvullende tijdelijke of permanente belasting op meevallers in de olie- en gassector geen onderdeel is van de maatregelen van het kabinet. Het beschrijft Nederlandse oproepen tot EU-analyse en juridische verkenning, maar stelt dat deze niet hebben geleid tot een analyse van de Commissie of een nieuw wetgevingsvoorstel.
Documenteert de petitie van Greenpeace van 24 maart 2026, de geformuleerde beleidseis, de gemelde bijna 10.000 handtekeningen en de projectieactie in Amsterdam. Dit is bewijs van de activiteiten en claims van de organisatie, geen onafhankelijk bewijs van resultaten of causaliteit.
Officiële campagnepagina gebruikt voor inventarisatie en bevriezing van de oorspronkelijke eisen.