Belast grote vervuilers
Een Nederlandse petitie die grote vervuilers aansprakelijk wil laten betalen voor klimaatschade.
Oorspronkelijk doel
Grote vervuilers laten betalen voor de door hen veroorzaakte klimaatschade.
Beoordeling in behandeling
Het onderzoek is afgerond, maar bevat een uitzondering die nog niet definitief is verwerkt. Daarom tonen we de afwegingen, feiten en bronnen al wel, maar behandelen we de voorgestelde nieuwe score nog niet als definitief.
Voorlopige conclusie
De campagne loopt nog: de Greenpeace-petitie was op de onderzoeksdatum actief en telde ruim 26.000 ondertekeningen. De oorspronkelijke vraag is echter niet grotendeels verwezenlijkt. Nederland heeft wel een wettelijke nationale CO2-heffing voor delen van de industrie, maar deze is per 1 januari 2026 sterk afgezwakt voor ETS1- en lachgasinstallaties: volgens het kabinet zijn voor die groep tot en met 2030 gemiddeld geen netto-kosten te verwachten. De opbrengsten zijn daardoor nagenoeg nihil. Voor afvalverbrandingsinstallaties is de heffing aangescherpt, maar de opbrengst daarvan gaat naar de algemene middelen, niet naar klimaatschadeherstel of het Klimaatfonds. Er is bovendien een kabinetsvoornemen om de heffing voor ETS1- en lachgasinstallaties af te schaffen; dat was per 27 oktober 2026 nog geen vastgestelde afschaffing. Er is geen onafhankelijk bewijs gevonden dat Greenpeace deze beleidsuitkomsten heeft veroorzaakt of substantieel heeft beïnvloed.
Afweging per bevroren doel
Gedeeltelijk bereikt op formeel niveau: er bestaat een afdwingbare nationale CO2-heffing voor industriële installaties. Dit is echter geen specifieke heffing op aansprakelijkheid voor klimaatschade, en de heffing voor ETS1- en lachgasinstallaties is vanaf 1 januari 2026 zo afgezwakt dat deze volgens de regering gemiddeld geen netto-kosten oplevert tot en met 2030. De Tweede Kamer wees op 29 september 2026 een herstel van de heffing af. Daarom is geen betekenisvolle, duurzame financiële bijdrage van grote klimaatvervuilers aangetoond.
Niet bereikt. Voor ETS1- en lachgasinstallaties worden nagenoeg geen netto-opbrengsten verwacht. Voor afvalverbrandingsinstallaties gaan opbrengsten naar de algemene middelen; de terugsluis naar het Klimaatfonds is vervallen. Ook de eerdere terugsluis was gericht op verduurzaming van industrie, niet specifiek op herstel van klimaatschade. Er is geen bewijs van een geoormerkte opbrengst voor klimaatschadeherstel en klimaatbeleid in de door Greenpeace bedoelde zin.
Bevestigd
- De Greenpeace-petitie was op 27 oktober 2026 nog actief en vroeg regeringsleiders grote vervuilers te belasten of te beboeten voor klimaatschade en klimaatoplossingen.
- De nationale Nederlandse CO2-heffing geldt formeel voor ETS1-broeikasgasinstallaties, lachgasinstallaties en afvalverbrandingsinstallaties.
- Voor ETS1- en lachgasinstallaties werd de heffing per 1 januari 2026 sterk verlaagd en de vrijgestelde uitstoot verruimd.
- De officiële raming is dat ETS1- en lachgasinstallaties door de gewijzigde heffing tot en met 2030 gemiddeld geen netto-kosten dragen en dat de opbrengst nagenoeg nul is.
- Opbrengsten van de aangescherpte AVI-heffing zijn niet geoormerkt voor het Klimaatfonds maar gaan naar de algemene middelen.
- Er is geen onafhankelijk bewijs gevonden dat Greenpeace een aantoonbare bijdrage leverde aan de invoering, afzwakking, besteding of eventuele toekomstige afschaffing van de CO2-heffing.
Onzeker
- De startdatum van deze specifieke Nederlandse campagne is onbekend. Daardoor is niet vast te stellen of de bestaande CO2-heffing al vóór de campagne bestond; de heffing zelf geldt sinds 1 januari 2021.
- De precieze feitelijke belastingafdrachten per individueel bedrijf over 2026 waren niet vastgesteld in de geraadpleegde bronnen; de hoofdconclusie over vrijwel nul netto-opbrengst betreft de officiële raming op macroniveau.
- Niet vastgesteld is of en wanneer het kabinetsvoornemen tot afschaffing van de heffing voor ETS1- en lachgasinstallaties in een wetsvoorstel wordt omgezet.
Tegenstrijdig / afwijkend
- Nederland heeft formeel nog steeds een nationale CO2-heffing voor industrie, maar de fiscale uitwerking vanaf 1 januari 2026 maakt de financiële impact voor ETS1- en lachgasinstallaties naar verwachting zeer gering of per saldo nul tot en met 2030.
- De eerdere afspraak dat opbrengsten van de industriële CO2-heffing via het Klimaatfonds naar industriële verduurzaming zouden terugvloeien, staat tegenover de huidige situatie: voor de afgezwakte heffing worden nagenoeg geen opbrengsten verwacht; opbrengsten van de aangescherpte AVI-heffing gaan naar de algemene middelen.
- Greenpeace vraagt om belastingen of boetes waarmee klimaatschade wordt hersteld en klimaatoplossingen worden gefinancierd. De bestaande CO2-heffing is primair vormgegeven als emissie- en verduurzamingsprikkel, niet als aansprakelijkheidsregeling voor veroorzaakte klimaatschade.
Bronnen van de voorlopige analyse
| Bron | Niveau | Ondersteunt | Positie |
|---|---|---|---|
| Greenpeace Nederland — Belast grote vervuilers De actieve petitie documenteert de campagneclaim, de gevraagde maatregelen (belastingen en boetes voor klimaatschade en klimaatoplossingen) en ruim 26.000 handtekeningen. Dit is bewijs van campagneactiviteit, niet van beleidsimpact of causaliteit. |
S4 | campaign_activity | supports |
| Ministerie van Financiën / Rijksfinanciën — Belastingplan 2026 – CO2-heffing industrie De toelichting op Belastingplan 2026 bevestigt dat de heffing formeel blijft bestaan, maar verlaagt het tarief voor ETS1- en lachgasinstallaties naar €78,67 per ton, verruimt de vrijstelling en verwacht dat deze industrie gemiddeld geen netto-kosten ervaart tot en met 2030. De toelichting erkent een negatief effect op de verduurzamingsprikkel. |
S1 | result | contradicts |
| Tweede Kamer der Staten-Generaal — Vaststelling begrotingsstaten Ministerie van Klimaat en Groene Groei 2026 De begrotingsbehandeling bevestigt dat de beleidswijziging de opbrengst van de CO2-heffing voor industriële bedrijven nagenoeg nul maakt. Zij vermeldt ook dat voor AVI's de terugsluis naar het Klimaatfonds is vervallen. |
S1 | result | contradicts |
| Tweede Kamer der Staten-Generaal — Lijst van vragen en antwoorden over kabinetsformatie 2025 Het kabinetsantwoord stelt dat AVI-opbrengsten naar de algemene middelen gaan en dat het coalitieakkoord een voornemen bevat om de CO2-heffing voor ETS1- en lachgasinstallaties af te schaffen. Het document maakt duidelijk dat dit voornemen een risico vormt voor de bestendigheid van de bestaande heffing. |
S1 | durability | contradicts |
| Tweede Kamer der Staten-Generaal — Motie-Teunissen over de CO2-heffing in ere herstellen voor grote uitstoters Een motie om de CO2-heffing voor grote uitstoters te herstellen werd op 29 september 2026 verworpen, na een ontraden oordeel van het kabinet. Dit is actueel bewijs tegen een herstel of versterking van de heffing. |
S1 | criticism | contradicts |
Tijdlijn
Gebruikte bronnen
Iedere bron blijft zichtbaar zodat je onze beoordeling zelf kunt controleren. Bronniveau zegt iets over de aard van de bron, niet automatisch dat elke claim erin juist is.
Officiële campagnepagina gebruikt voor inventarisatie en bevriezing van de oorspronkelijke eisen.