Enforced disappearance in South Asia
Regionaal project en campagne met een virtueel museum dat families en partners ondersteunt in hun eis om waarheid en verantwoording voor gedwongen verdwijningen.
Oorspronkelijk doel
Een einde maken aan gedwongen verdwijning en waarheidsvinding en gerechtigheid in Zuid-Azië waarborgen.
25/100 · Beperkt aantoonbaar resultaat
Deze score beoordeelt uitsluitend aantoonbare doelrealisatie, de onderbouwde bijdrage van Amnesty International en bestendigheid. De score zegt niets over hoeveel inspanning is geleverd, hoe goed de campagne is gevoerd of hoe waardevol het werk op zichzelf is.
Gedeeltelijk behaald. De regionale doelstellingen van de campagne zijn nog lang niet verwezenlijkt: gedwongen verdwijning, geheime detentie en straffeloosheid worden nog steeds gedocumenteerd of op geloofwaardige wijze gemeld in belangrijke landen in Zuid-Azië, met name Pakistan; Sri Lanka beschikt nog steeds niet over effectieve verantwoordingsmechanismen voor verdwijningen uit het verleden. Er zijn echter concrete procedures voor waarheidsvinding en gerechtigheid geweest in Bangladesh en Nepal. Bangladesh trad in 2024 toe tot het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijning, stelde een onderzoekscommissie in en het eindrapport daarvan werd in januari 2026 gepubliceerd. Nepal nam in 2024 een herziene wet inzake overgangsjustitie aan en benoemde in mei 2025 de Commissie van onderzoek naar gedwongen verdwenen personen. Dit zijn procedurele vooruitgangen, geen bewijs dat de regionale praktijk is beëindigd of dat daders in het algemeen ter verantwoording worden geroepen. Er is geen betrouwbaar bewijs dat de campagne van Amnesty deze resultaten heeft veroorzaakt; politieke verandering, overheidsoptreden en bredere binnenlandse belangenbehartiging door slachtoffers en het maatschappelijk middenveld zijn belangrijke alternatieve verklaringen.
- Het resultaat kan reëel zijn, maar de specifieke bijdrage van Amnesty International is minder zeker.
Maak en bewaar je eigen weging
De feiten blijven voor iedereen hetzelfde. Jij bepaalt hoeveel gewicht je geeft aan gerealiseerd resultaat, aantoonbare eigen bijdrage en bestendigheid. Als je opslaat, telt jouw gewogen score mee in het bezoekersgemiddelde.
Jouw persoonlijke score past bewust geen causaal plafond toe: het is jouw waardering van dezelfde onderliggende feiten. Het bezoekersgemiddelde gebruikt alleen opgeslagen wegingen voor deze campagne.
Feiten en onzekerheden
Bevestigd
- Het project van Amnesty bestrijkt gedwongen verdwijning in Zuid-Azië en stelt dat het samenwerkt met meer dan 20 regionale mensenrechtenorganisaties.
- Bangladesh trad op 30 augustus 2024 toe tot het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijning; het trad voor Bangladesh in werking op 29 september 2024.
- De onderzoekscommissie van Bangladesh publiceerde in januari 2026 een eindrapport over gedwongen verdwijningen uit het verleden, waarmee een officiële stap voor waarheidsvinding werd gezet.
- Nepal nam in augustus 2024 herziene wetgeving inzake overgangsjustitie aan en benoemde in mei 2025 commissarissen voor de commissie voor verdwijningen en de waarheidscommissie.
- Pakistan had gedwongen verdwijning per juni 2026 niet expliciet strafbaar gesteld en had via zijn nationale onderzoeksproces geen strafrechtelijke veroordelingen tot stand gebracht, volgens de conclusies van het VN-Comité tegen Foltering van juni 2026.
- De verplichtingen van Sri Lanka op het gebied van waarheidsvinding en verantwoordingsplicht in verband met verdwijningen waren volgens de beoordeling van OHCHR uit 2024 grotendeels onvervuld.
- Geen enkele onderzochte onafhankelijke bron toont aan dat de campagne van Amnesty International de vastgestelde overheidsmaatregelen of verantwoordingsprocedures heeft veroorzaakt.
Onzeker
- De startdatum van de campagne kan op basis van het beschikbare materiaal niet worden vastgesteld.
- Het exacte huidige aantal personen dat in alle Zuid-Aziatische landen aan gedwongen verdwijning is onderworpen, kan niet betrouwbaar worden vergeleken, omdat nationale definities, meldsystemen en verificatiepraktijken verschillen.
- Het staat niet vast of de juridische en onderzoeksmaatregelen van Bangladesh na 2024 hebben geleid tot definitieve, eerlijke strafrechtelijke veroordelingen voor gedwongen verdwijning, uitgebreide schadeloosstelling voor slachtoffers of duurzame institutionele preventie.
- De opnieuw geactiveerde commissies van Nepal zijn nog actief, maar het beschikbare bewijs toont niet aan dat er op een schaal die toereikend is om de oorspronkelijke doelstelling te verwezenlijken, definitieve waarheidsvaststellingen, vervolgingen of rechtsmiddelen voor de verdwenen personen tot stand zijn gebracht.
- Het beschikbare bewijs laat niet zien dat het project van Amnesty International een belangrijke oorzaak was van de toetreding van Bangladesh en het onderzoeksproces, of van de wetgevende en institutionele stappen van Nepal.
Tegenstrijdig / afwijkend
- Pakistan vertelde het VN-Mensenrechtencomité dat 8.077 van de 10.354 gemelde verdwijningszaken waren ‘afgedaan’ en dat bij meer dan de helft personen waren getraceerd of naar huis waren teruggekeerd. Daartegenover meldde het VN-Comité tegen Foltering in juni 2026 dat het nationale onderzoeksorgaan meer dan 9.000 zaken had afgedaan zonder strafrechtelijke veroordelingen, en uitte het zorgen over de onafhankelijkheid, middelen en staat van dienst op het gebied van verantwoordingsplicht van dat orgaan.
- Pakistan beschrijft zijn Commissie van onderzoek naar gedwongen verdwijningen en zijn samenwerking met VN-mechanismen als binnenlandse beschermingsmaatregelen. VN-verdragsorganen en Speciale Procedures stelden daarentegen vast dat Pakistan nog steeds geen expliciet strafbaar feit van gedwongen verdwijning kende, te maken had met beschuldigingen van geheime detentie en aanhoudende verdwijningen, en dat onderzoeken en vervolgingen niet effectief waren en het aantal vervolgingen en veroordelingen zeer laag lag.
- De toetreding van Bangladesh tot het verdrag, de onderzoekscommissie en het gepubliceerde eindrapport zijn substantiële officiële maatregelen. Op zichzelf vormen zij geen bewijs dat verdwijningen zijn beëindigd, dat het lot van alle slachtoffers is vastgesteld of dat verantwoordelijke functionarissen via eerlijke en voltooide procedures ter verantwoording zijn geroepen.
- De herziene wet van Nepal en de benoeming van commissarissen in mei 2025 hebben een vastgelopen proces opnieuw op gang gebracht, maar slachtofferengroepen en mensenrechtenorganisaties bekritiseerden de selectieprocedure en het onvermogen van eerdere commissies om gerechtigheid te bieden; de uitvoering en doeltreffendheid blijven onopgelost.
Tijdlijn
-
VN stelt vast dat het tekort aan verantwoordingsplicht voor verdwijningen in Pakistan voortduurt
Het VN-Comité tegen Foltering concludeerde in juni 2026 dat Pakistan nog steeds geen strafrechtelijke veroordelingen had in verdwijningszaken uit het nationale onderzoeksproces, en wees op zorgen over aanhoudende verdwijningen, geheime detentie, onvoldoende onafhankelijkheid en ontoereikende rechtsmiddelen.
-
Onderzoekscommissie van Bangladesh dient eindrapport in en publiceert het
De Onderzoekscommissie inzake gedwongen verdwijningen van Bangladesh diende begin januari 2026 haar eindrapport in. Het rapport typeerde verdwijningen gedurende de voorafgaande 15 jaar als systematisch en institutioneel georganiseerd en leverde daarmee een officieel verslag voor waarheidsvinding. Publicatie staat niet gelijk aan voltooide vervolgingen, rechtsmiddelen voor slachtoffers of preventie.
-
Nepal benoemt commissarissen voor overgangsjustitie
De regering van Nepal benoemde de voorzitter en leden van de Commissie van onderzoek naar gedwongen verdwenen personen en de Waarheids- en verzoeningscommissie, waarmee organen die geen functionarissen hadden opnieuw werden geactiveerd.
-
Bangladesh treedt toe tot het VN-verdrag inzake gedwongen verdwijning
Bangladesh deponeerde op 30 augustus 2024 zijn akte van toetreding tot het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijning; het Verdrag trad voor Bangladesh in werking op 29 september 2024.
-
Amnesty en regionale partners voeren het documentatie- en belangenbehartigingsproject Footprints uit
Amnesty stelt dat het samenwerkte met meer dan 20 Zuid-Aziatische mensenrechtenorganisaties aan het digitale monument ‘Footprints’, waarin de verhalen van overlevenden en families worden vastgelegd en wordt gepleit voor waarheidsvinding, gerechtigheid en verantwoordingsplicht. Dit toont campagneactiviteiten en coalitievorming aan, niet een extern beleidsresultaat.
-
Nepal neemt gewijzigde wet inzake overgangsjustitie aan
Nepal nam in augustus 2024 zijn gewijzigde kader voor overgangsjustitie aan, dat bedoeld was om tekortkomingen in de eerdere wet aan te pakken en een basis te bieden voor de Waarheids- en verzoeningscommissie en de Commissie van onderzoek naar gedwongen verdwenen personen.
-
OHCHR stelt aanhoudend tekort aan verantwoordingsplicht in Sri Lanka vast
Uit de beoordeling van Sri Lanka door OHCHR bleek dat de autoriteiten nog steeds meer moesten doen aan waarheidsvinding, het onderzoeken en vervolgen van daders, het bieden van adequate schadeloosstelling en het hervormen van wetten en instellingen die willekeurige detentie mogelijk maken. Dit wijst erop dat de doelstelling van de campagne op het gebied van verantwoordingsplicht daar niet is behaald.
Gebruikte bronnen
Iedere bron blijft zichtbaar zodat je onze beoordeling zelf kunt controleren. Bronniveau zegt iets over de aard van de bron, niet automatisch dat elke claim erin juist is.
De conclusies van het Comité van juni 2026 wijzen op aanhoudende vermeende verdwijningen in Pakistan, het ontbreken van expliciete strafbaarstelling, zorgen over geheime detentie en zwakke verantwoordingsplicht, en het ontbreken van strafrechtelijke veroordelingen als gevolg van het onderzoeksproces. Dit is sterk tegenbewijs tegen het behalen van beide regionale doelstellingen.
Legt het eigen relaas van Pakistan vast dat zijn onderzoekscommissie 8.077 van de 10.354 gemelde zaken had afgedaan en dat bij meer dan de helft personen waren getraceerd of naar huis waren teruggekeerd. Dit is opgenomen als tegengestelde of nuancerende informatie van de staat en wordt niet behandeld als bewijs van verantwoordingsplicht, omdat latere VN-bevindingen ernstige zorgen oproepen over het proces en het ontbreken van veroordelingen.
De officiële kennisgeving van de depositaris bevestigt dat Bangladesh op 30 augustus 2024 toetrad tot het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijning en dat het voor Bangladesh op 29 september 2024 in werking trad.
Het rapport van OHCHR over Sri Lanka concludeert dat de autoriteiten meer moeten doen aan waarheidsvinding, daders moeten onderzoeken en vervolgen, schadeloosstelling moeten bieden en juridische en institutionele hervormingen moeten doorvoeren om herhaling te voorkomen. Het documenteert een onopgelost tekort aan verantwoordingsplicht, geen verwezenlijking.
De officiële website van de commissie toont aan dat de Commissie van onderzoek naar gedwongen verdwenen personen actief is, kennisgevingen en rapporten publiceert en klachten in verband met verdwijningen blijft ontvangen en verwerken.
Meldt de publicatie in januari 2026 van het eindrapport van de onderzoekscommissie van Bangladesh, met onder meer de conclusie dat verdwijningen gedurende de voorafgaande 15 jaar systematisch, institutioneel en politiek aangestuurd waren; de bron verwijst naar de officiële publicatie van de commissie.
Meldingen dat Nepal op 14 mei 2025 de voorzitter en leden van beide organen voor overgangsjustitie benoemde, waaronder de Commissie van onderzoek naar gedwongen verdwenen personen. Dit bevestigt de procedurele hervatting onafhankelijk, maar toont geen voltooide verantwoordingsplicht aan.
De gezamenlijke verklaring waarschuwde dat de benoemingsprocedure voor overgangsjustitie in Nepal het risico op politieke inmenging met zich bracht en merkte op dat eerdere commissies er mede door gebrekkige politieke wil en een gebrek aan onafhankelijkheid niet in waren geslaagd resultaten op het gebied van gerechtigheid te leveren. De verklaring ondersteunt de conclusie dat de procedurele hervatting nog geen aangetoonde uitkomst op het gebied van gerechtigheid is.
De campagnepagina beschrijft de samenwerking van Amnesty met meer dan 20 regionale mensenrechtenorganisaties, het digitale monument Footprints en de belangenbehartigingskaders ervan. Dit is bewijs van de campagneactiviteiten en verklaarde doelstellingen van Amnesty, niet onafhankelijk bewijs van resultaten of oorzakelijkheid.