Ons doel: grote vervuilers dwingen tot klimaatactie
Milieudefensie voert een brede focuscampagne om grote vervuilende bedrijven en de overheid tot snelle, Paris-conforme klimaatactie te dwingen, met drukcampagnes, publieke mobilisatie en rechtszaken.
Oorspronkelijk doel
Grote vervuilers moeten hun verantwoordelijkheid nemen voor de klimaatcrisis en hun vervuiling snel afbouwen in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs.
40/100 · Vooruitgang, resultaat nog onzeker
Deze score beoordeelt uitsluitend aantoonbare doelrealisatie, de onderbouwde bijdrage van Milieudefensie en bestendigheid. De score zegt niets over hoeveel inspanning is geleverd, hoe goed de campagne is gevoerd of hoe waardevol het werk op zichzelf is.
De campagne loopt door en heeft aantoonbaar juridische en mobilisatie-stappen gezet, maar de oorspronkelijke kernuitkomst is nog niet bereikt: er is geen aangetoonde brede verschuiving van grote vervuilers naar klimaatplannen die Parijs/1,5°C-conform zijn, noch een beëindiging van Nederlandse overheidsfacilitering van grote vervuilers. De Klimaatcrisis-Index 2026, uitgevoerd door NewClimate Institute in opdracht van Milieudefensie, concludeerde dat geen van de beoordeelde 28 bedrijven een Parijs-conform klimaatplan heeft. De juridische druk is wel concreet toegenomen: de ING-zaak is officieel gestart en Milieudefensie is daarin ontvankelijk verklaard; daarnaast is een tweede Shell-zaak gestart. Dit zijn procedurele stappen, geen inhoudelijke uitspraken die bedrijven al tot emissiereducties verplichten. Een belangrijke tegenvaller blijft dat het Haagse hof de vorderingen in de eerste Shell-klimaatzaak op 12 november 2024 afwees; cassatie is nog niet beslist. Overheidsbeleid laat een gemengd beeld zien: enkele fiscale voordelen worden afgebouwd, maar bestaande fossiele voordelen blijven bestaan en de overheid werkt tegelijk aan maximaal €2 miljard steun voor Tata Steel onder een nog niet definitieve maatwerkafspraak. Er is geen onafhankelijk bewijs gevonden dat Milieudefensie deze overheidskeuzes of bedrijfsveranderingen heeft veroorzaakt.
- Het resultaat kan reëel zijn, maar de specifieke bijdrage van Milieudefensie is minder zeker.
Maak en bewaar je eigen weging
De feiten blijven voor iedereen hetzelfde. Jij bepaalt hoeveel gewicht je geeft aan gerealiseerd resultaat, aantoonbare eigen bijdrage en bestendigheid. Als je opslaat, telt jouw gewogen score mee in het bezoekersgemiddelde.
Jouw persoonlijke score past bewust geen causaal plafond toe: het is jouw waardering van dezelfde onderliggende feiten. Het bezoekersgemiddelde gebruikt alleen opgeslagen wegingen voor deze campagne.
Feiten en onzekerheden
Bevestigd
- De eerste Shell-klimaatzaak heeft per 31 oktober 2026 geen afdwingbaar emissiereductiebevel opgeleverd: het gerechtshof wees de vorderingen op 12 november 2024 af; cassatie loopt nog.
- Milieudefensie startte op 28 maart 2025 een collectieve klimaatzaak tegen ING en op 21 april 2026 een tweede collectieve zaak tegen Shell.
- Rechtbank Amsterdam verklaarde Milieudefensie op 9 september 2026 ontvankelijk in de ING-zaak; een inhoudelijke uitspraak over ING's klimaatbeleid is nog niet gedaan.
- Volgens de Klimaatcrisis-Index 2026 voldoet geen van de 28 beoordeelde bedrijven aan een Parijs-conform klimaatplan.
- De Nederlandse overheid bouwt enkele fossiele fiscale voordelen af, maar meldt dat er nog bestaande voordelen zijn.
- De overheid heeft met Tata Steel en provincie Noord-Holland een JLoI gesloten en is voornemens maximaal €2 miljard steun te geven, afhankelijk van een nog te sluiten definitieve maatwerkafspraak.
Onzeker
- De Hoge Raad heeft per 31 oktober 2026 nog geen einduitspraak gedaan in de eerste Shell-klimaatzaak; de afdwingbaarheid van een concrete reductieplicht voor Shell is dus onbeslist.
- De inhoudelijke behandeling van de ING-zaak moet nog plaatsvinden. De ontvankelijkheidsuitspraak is geen oordeel dat ING onrechtmatig handelt of zijn financieringsbeleid moet wijzigen.
- De Klimaatcrisis-Index is uitgevoerd door een extern onderzoeksbureau, maar in opdracht van Milieudefensie. Zij is daarom sterk bewijs van de gemeten plannen, maar geen onafhankelijke vaststelling dat de campagne bedrijfsverandering heeft veroorzaakt.
- De Tata Steel-JLoI is een intentie- en inspanningsdocument, geen definitieve bindende maatwerkafspraak. De beoogde publieke steun en emissiereducties zijn dus nog niet geïmplementeerd.
- Er is geen onafhankelijk bewijs gevonden dat de beperkte afbouw van fossiele fiscale voordelen, de Tata Steel-JLoI of eventuele wijzigingen in bedrijfsbeleid door deze campagne zijn veroorzaakt.
Tegenstrijdig / afwijkend
- Milieudefensie stelt dat de uitspraak in hoger beroep tegen Shell bevestigt dat grote bedrijven moeten bijdragen aan de klimaatdoelen van Parijs. Het gerechtshof oordeelde inderdaad dat Shell een reductieverplichting heeft, maar wees de gevraagde, afdwingbare reductiebevelen af omdat geen passend percentage kon worden vastgesteld.
- Milieudefensie stelt dat haar ING-zaak een belangrijke eerste overwinning is. Dat is juist als procedurele mijlpaal: de rechtbank verklaarde haar ontvankelijk. De rechtbank heeft echter nog niet geoordeeld over ING's klimaatplicht of over de gevorderde emissiereducties.
- De regering zegt fossiele subsidies de komende jaren af te bouwen, maar vermeldt zelf dat diverse fiscale voordelen voor fossiel energiegebruik nog bestaan. Tegelijk bereidt zij substantiële publieke steun voor de verduurzaming van Tata Steel voor.
- ING stelt in zijn procesverweer dat de gevraagde maatregelen niet automatisch tot werkelijke emissiedaling leiden en zelfs emissies kunnen verplaatsen of verhogen. De rechtbank heeft dat verweer niet inhoudelijk beoordeeld, omdat het in de ontvankelijkheidsfase thuishoorde bij de latere beoordeling ten gronde.
Tijdlijn
-
Milieudefensie ontvankelijk in ING-klimaatzaak
Rechtbank Amsterdam verklaarde Milieudefensie ontvankelijk in de collectieve klimaatactie tegen ING. Dit verwijdert een procedurele drempel, maar laat de inhoudelijke eisen volledig onbeslist.
-
Cassatiezitting eerste Shell-klimaatzaak
De Hoge Raad behandelde de cassatie in de eerste Shell-klimaatzaak. Er is nog geen einduitspraak; volgens Milieudefensie volgt die naar verwachting begin 2027.
-
Tweede Shell-klimaatzaak officieel ingediend
Milieudefensie startte een tweede collectieve zaak tegen Shell. De dagvaarding vraagt onder meer om een verbod op het ontwikkelen van nieuwe olie- en gasvelden.
-
Publicatie Klimaatcrisis-Index 2026
Milieudefensie publiceerde de Klimaatcrisis-Index 2026. Het door NewClimate Institute uitgevoerde, door Milieudefensie opgedragen onderzoek beoordeelde 28 bedrijven; geen daarvan kreeg een Parijs-conform klimaatplan toegewezen.
-
Intentieverklaring en voorgenomen staatssteun voor Tata Steel
De Staat, Tata Steel en provincie Noord-Holland tekenden een niet-bindende JLoI richting een maatwerkafspraak. De Staat stelde maximaal €2 miljard steun in het vooruitzicht, afhankelijk van een definitieve afspraak; dit is tegelijk een beoogde verduurzamingsstap en voortzetting van publieke facilitering van een grote vervuiler.
-
Klimaatzaak tegen ING officieel gestart
Milieudefensie dagvaardde ING Groep en ING Bank. De zaak vraagt onder meer om financiering in lijn met 1,5°C en het stoppen met financiering van olie- en gasbedrijven die nieuwe velden ontwikkelen.
-
Cassatie in eerste Shell-klimaatzaak
Milieudefensie stelde cassatie in tegen het arrest van het gerechtshof Den Haag van 12 november 2024, dat de emissiereductievorderingen tegen Shell had afgewezen.
Gebruikte bronnen
Iedere bron blijft zichtbaar zodat je onze beoordeling zelf kunt controleren. Bronniveau zegt iets over de aard van de bron, niet automatisch dat elke claim erin juist is.
De tussenuitspraak van 9 september 2026 verklaarde Milieudefensie ontvankelijk in haar collectieve klimaatactie tegen ING. De uitspraak betreft procedurele ontvankelijkheid en beslist niet over ING's klimaatplicht of de gevraagde maatregelen.
De officiële dagvaarding bevestigt dat Milieudefensie Shell plc op 21 april 2026 dagvaardde in een tweede collectieve klimaatzaak, waarin zij onder meer een rechterlijk bevel vraagt om te stoppen met het ontwikkelen en investeren in nieuwe olie- en gasvelden.
ING's conclusie van antwoord betwist dat de gevraagde maatregelen automatisch leiden tot minder uitstoot en stelt dat het afstoten van klanten emissies kan verhogen. Dit is procesverweer van de gedaagde en is nog niet inhoudelijk door de rechter beslist.
De Staat en Tata Steel tekenden op 29 september 2025 een JLoI met inspanningsverplichtingen richting een bindende maatwerkafspraak. De regering is voornemens maximaal €2 miljard bij te dragen; steun volgt pas na een definitieve afspraak. Het document voorziet in potentiële emissiereductie, maar bevestigt ook publieke ondersteuning voor een grote vervuiler.
De regering zegt fossiele fiscale voordelen de komende jaren af te bouwen, maar beschrijft ook bestaande voordelen, waaronder vrijstellingen voor kolen en gas bij elektriciteitsopwekking en lagere energiebelasting voor grootverbruikers. De glastuinbouwkorting wordt sinds 2025 stapsgewijs afgebouwd.
Het centrale register bevestigt dat Milieudefensie op 28 maart 2025 een collectieve vordering tegen ING registreerde en op 21 april 2026 een collectieve vordering tegen Shell plc. Dit bewijst de formele start van beide procedures, niet het slagen van hun inhoudelijke eisen.
De officiële zaakpagina bevestigt dat het gerechtshof Den Haag op 12 november 2024 de vorderingen tegen Shell afwees. Het hof oordeelde wel dat Shell emissies moet terugbrengen, maar kon geen toepasselijk percentage vaststellen; er is dus geen afdwingbaar reductiebevel uit deze zaak.
De in opdracht van Milieudefensie uitgevoerde Klimaatcrisis-Index 2026 beoordeelt 28 bedrijven en rapporteert dat geen daarvan een klimaatplan heeft dat voldoet aan het Klimaatakkoord van Parijs. Het is relevant voor de feitelijke stand van de door de campagne beoordeelde plannen, maar niet onafhankelijk bewijs van campagnewerking.
Het jaarplan beschrijft voortgezette druk op Shell, ING en Ahold via rechtszaken, de Klimaatcrisis-Index, politieke druk, evenementen en publieksacties. Het is bewijs van strategie en voortgaande activiteit, niet van reeds afgedwongen externe verandering.
Het jaarverslag formuleert voor de voortzetting van de campagne in 2025 een expliciet doel: eind 2026 tien bedrijven ‘Paris Proof’; het beschrijft ook de beoogde bewegingsopbouw van 600.000 veranderaars. Dit verduidelijkt de eigen ambities en activiteiten, niet een onafhankelijk bevestigd resultaat.
Officiële campagnepagina gebruikt voor inventarisatie en bevriezing van de oorspronkelijke eisen.