Stop de grote vervuilers
Milieudefensie mobiliseert burgers en politiek rond een brede oproep om grote vervuilers te stoppen en bedrijven en overheid tot klimaatrechtvaardige actie te dwingen.
Oorspronkelijk doel
Grote vervuilers stoppen met vervuilen, de overheid stopt fossiele subsidies en duurzame oplossingen worden bereikbaar voor iedereen.
25/100 · Beperkt aantoonbaar resultaat
Deze score beoordeelt uitsluitend aantoonbare doelrealisatie, de onderbouwde bijdrage van Milieudefensie en bestendigheid. De score zegt niets over hoeveel inspanning is geleverd, hoe goed de campagne is gevoerd of hoe waardevol het werk op zichzelf is.
Per 14 september 2026 is het volledige klimaatrechtvaardigheidsprogramma van de campagne niet gerealiseerd. Er zijn concrete maar onvolledige stappen gezet op het gebied van beleid en de transitie van bedrijven: de Nederlandse overheid is begonnen met het geleidelijk afbouwen van sommige fiscale voordelen voor fossiele brandstoffen en heeft een nationaal uitfaseringsplan gepubliceerd; Tata Steel Nederland heeft een niet-bindende Joint Letter of Intent (JLoI) met het oog op een toekomstig bindend akkoord over groen staal; en Nederlandse/EU-regels voor due diligence op het gebied van verantwoord ondernemen worden geïmplementeerd. Grote vervuilers hebben hun totale uitstoot echter niet aantoonbaar en snel afgestemd op met Parijs verenigbare transitiepaden. In het bijzonder werd het gerechtelijk bevel aan Shell om de uitstoot tegen 2030 met 45% te verminderen in november 2024 in hoger beroep vernietigd, en was de procedure bij de Hoge Raad na de zitting van mei 2026 nog niet opgelost. Er is geen aantoonbare bestemming van besparingen uit afgeschaft fossiele subsidies voor universele toegang tot duurzame oplossingen, noch is er aantoonbaar sprake van uitgebreide werknemersbescherming die door vervuilers wordt gefinancierd. De campagnepagina documenteert petitieactiviteiten en eisen, maar onafhankelijk bewijs dat juist deze manifestcampagne de externe ontwikkelingen heeft veroorzaakt ontbreekt.
- Het resultaat kan reëel zijn, maar de specifieke bijdrage van Milieudefensie is minder zeker.
Maak en bewaar je eigen weging
De feiten blijven voor iedereen hetzelfde. Jij bepaalt hoeveel gewicht je geeft aan gerealiseerd resultaat, aantoonbare eigen bijdrage en bestendigheid. Als je opslaat, telt jouw gewogen score mee in het bezoekersgemiddelde.
Jouw persoonlijke score past bewust geen causaal plafond toe: het is jouw waardering van dezelfde onderliggende feiten. Het bezoekersgemiddelde gebruikt alleen opgeslagen wegingen voor deze campagne.
Feiten en onzekerheden
Bevestigd
- De campagnepagina van Milieudefensie vermeldt momenteel de zes eisen die in de bevroren doelen zijn opgenomen en vraagt om ondertekening.
- Het gerechtshof Den Haag wees op 12 november 2024 het gevraagde afdwingbare bevel tot emissiereductie voor Shell af, maar erkende wel een algemene plicht van Shell om de uitstoot te verminderen.
- Op 22 mei 2026 vond bij de Hoge Raad een zitting plaats in de cassatiezaak tegen Shell.
- De Nederlandse overheid heeft gedeeltelijke stappen gezet om fossiele subsidies uit te faseren en heeft een nationaal plan uitgevaardigd, terwijl zij fiscale voordelen die verband houden met fossiele brandstoffen die nog bestaan blijft inventariseren.
- De JLoI van Tata Steel uit september 2025 is op zichzelf niet het beloofde bindende maatwerkakkoord.
- Nederland is in juli 2026 begonnen met consultatie over de implementatie van regels voor due diligence door bedrijven, met betrekking tot mensenrechten en milieueffecten in het buitenland.
Onzeker
- De startdatum van de campagne, het aantal handtekeningen en de specifieke rol van de campagne in beleids- of bedrijfsontwikkelingen zijn niet vastgesteld op basis van het beoordeelde bewijs.
- De definitieve inhoudelijke uitspraak van de Hoge Raad in de cassatiezaak tegen Shell is niet gevonden; in het materiaal van Milieudefensie uit juli 2026 werd een uitspraak vóór het einde van 2026 verwacht.
- De exacte fiscale besparingen die aan verminderingen van fossiele subsidies kunnen worden toegeschreven, en of dergelijke besparingen zijn geoormerkt voor verduurzamingsmaatregelen voor huishoudens, zijn niet aangetoond.
- De voorwaarden, reikwijdte, verantwoordelijkheid voor de financiering en uitvoering van het Sociaal Akkoord voor Groen Staal van Tata Steel zijn niet vastgesteld in het gevonden overheidsmateriaal.
- Het toekomstige bindende maatwerkakkoord met Tata Steel, vergunningen, goedkeuring voor staatssteun en de daaruit voortvloeiende emissiereducties blijven onzeker.
- Er is geen bewijs per bedrijf gevonden waaruit blijkt dat Nederlandse bedrijven in het algemeen nu mensenrechten respecteren en klimaat en leefomgeving in het buitenland beschermen, zoals doel 276 vereist.
Tegenstrijdig / afwijkend
- De Nederlandse overheid zegt dat zij geen directe subsidies voor fossiele brandstoffen heeft, maar erkent dat indirecte fiscale voordelen voor fossiele energie blijven bestaan, waaronder lagere energiebelastingtarieven voor grootverbruikers en vrijstellingen; volgens de overheid worden sommige daarvan slechts geleidelijk afgebouwd.
- Shell rapporteert vooruitgang bij doelstellingen voor operationele emissies en koolstofintensiteit, maar het gerechtshof Den Haag wees de gevraagde afdwingbare absolute emissiereductie van 45% tegen 2030 af. Shell heeft daarom op grond van deze zaak momenteel geen door de rechter opgelegde reductie van een bepaald percentage.
- KLM zegt dat zijn transitieplan in overeenstemming is met het Akkoord van Parijs en heeft een doelstelling voor emissie-intensiteit voor 2030, maar de rechtbank Amsterdam oordeelde dat verschillende eerdere duurzaamheids- en Parijsgerelateerde reclameclaims misleidend en onrechtmatig waren.
- Tata Steel en de Nederlandse staat omschrijven de JLoI van september 2025 als een belangrijke stap naar schoner staal, maar de overheid stelt uitdrukkelijk dat deze best-effortsverplichtingen bevat met het oog op, en niet zelf het bindende maatwerkakkoord vormt. De uitvoering blijft afhankelijk van vergunningen, het definitieve akkoord en financiering.
- Nederland bereidt wetgeving voor over due diligence door bedrijven op het gebied van mensenrechten en milieu, maar het nationale wetsvoorstel bevond zich in juli-augustus 2026 nog slechts in de voorbereidings- en consultatiefase; het was nog niet vastgesteld of afdwingbaar.
Tijdlijn
-
Manifestpetitie blijft het middel van de campagne
Milieudefensie houdt de manifestpetitie in stand, waarin grote vervuilers, waaronder KLM, Shell en Tata Steel, worden opgeroepen zich aan de doelen van Parijs te houden, fossiele subsidies te beëindigen, duurzame opties toegankelijk te maken, werknemers te beschermen en zich in het buitenland verantwoord te gedragen. Dit is bewijs van campagneactiviteit en geformuleerde eisen, niet van het feit dat de campagne latere overheids- of bedrijfsmaatregelen heeft veroorzaakt.
-
Nederlands wetsvoorstel over due diligence op het gebied van mensenrechten en milieu in consultatie
De wetgevingskalender vermeldt consultatie over een Nederlandse wet ter implementatie van EU-verplichtingen inzake due diligence voor zeer grote bedrijven met betrekking tot mensenrechten- en milieuschade in activiteiten, dochterondernemingen en waardeketens. Na afloop van de consultatie bleef het wetsvoorstel in voorbereiding.
-
Klimaatzaak tegen Shell behandeld door de Hoge Raad; uitkomst nog niet bekend
De cassatiezitting in de zaak tegen Shell vond plaats bij de Hoge Raad. Uit beschikbare officiële stukken en stukken van partijen blijkt dat de inhoudelijke uitspraak op 14 september 2026 nog niet was gedaan.
-
Gedeeltelijke afbouw van fossiele subsidies en nationaal plan
De overheid meldt een geleidelijke afbouw van geselecteerde fossielgerelateerde fiscale voordelen vanaf 2025 en publiceerde in oktober 2025 een nationaal uitfaseringsplan voor fossielebrandstoffensubsidies. Dit bewijst niet dat alle fossiele subsidies zijn afgeschaft.
-
JLoI voor de groene transitie van Tata Steel ondertekend
De Nederlandse staat, de provincie Noord-Holland, Tata Steel Nederland en Tata Steel Limited ondertekenden een JLoI met best-effortsverplichtingen om een bindend akkoord te ontwikkelen voor schonere, groenere en meer circulaire productie. Staatssteun is afhankelijk van een definitief akkoord.
-
Afdwingbaar bevel tot vermindering van 45% voor Shell in hoger beroep vernietigd
Het gerechtshof Den Haag oordeelde dat Shell verplicht is de uitstoot te verminderen, maar geen reductiepercentage kon vaststellen dat op Shell van toepassing was; daarom wees het de gevraagde vordering van Milieudefensie en mede-eisers af. Daarmee werd het bevel uit 2021 vernietigd, dat een vermindering van 45% tegen 2030 ten opzichte van 2019 voorschreef.
Gebruikte bronnen
Iedere bron blijft zichtbaar zodat je onze beoordeling zelf kunt controleren. Bronniveau zegt iets over de aard van de bron, niet automatisch dat elke claim erin juist is.
De officiële wetgevingskalender vermeldt een voorgestelde wet ter implementatie van EU-vereisten inzake due diligence voor zeer grote bedrijven met betrekking tot feitelijke en potentiële gevolgen voor mensenrechten en milieu in activiteiten, dochterondernemingen en waardeketens. De consultatie liep van 3 juli tot 2 augustus 2026; het wetsvoorstel was nog in voorbereiding.
De overheid publiceerde het nationale uitfaseringsplan voor fossielebrandstoffensubsidies van Nederland op grond van de internationale toezegging binnen de COFFIS-coalitie. Publicatie is een concrete beleidsstap, geen bewijs dat alle subsidies zijn beëindigd.
De overheid omschrijft de JLoI van Tata Steel als een best-effortsakkoord met het oog op een toekomstig bindend maatwerkakkoord. Zij stelt dat een definitief akkoord nodig is voordat staatssteun wordt verstrekt, wat bevestigt dat de uitvoering onvolledig is.
De overheid stelde voor om in 2026-2032 €720 miljoen uit het EU Social Climate Fund te gebruiken voor maatregelen zoals steun aan huishoudens met lage inkomens, woningefficiëntie en schoner vervoer. De genoemde bron is het EU-fonds, niet besparingen uit beëindigde fossiele subsidies.
Het gerechtshof Den Haag oordeelde dat Shell moet bijdragen aan emissiereductie, maar geen percentage kon vaststellen dat op Shell van toepassing was, en wees de vorderingen tot een reductie van 45% tegen 2030 af. Dit is een aanzienlijke tegenslag voor een afdwingbaar resultaat op bedrijfsniveau.
De rechtbank Amsterdam oordeelde dat een aantal duurzaamheidsreclames van KLM misleidend en onrechtmatig was. De rechtbank stelde dat maatregelen zoals SAF en herbebossing slechts marginale effecten hadden en ten onrechte konden suggereren dat vliegen met KLM duurzaam was.
In antwoorden aan het parlement stelde de overheid dat met vakbonden een Sociaal Akkoord voor Groen Staal was gesloten voor werknemers bij Tata Steel-installaties die zullen worden uitgefaseerd. Het document stelt de volledige voorwaarden of financiering daarvan niet vast.
De overheid zegt fossielgerelateerde fiscale voordelen geleidelijk te verminderen, maar vermeldt nog bestaande vrijstellingen en verlaagde tarieven voor gebruikers van fossiele energie, waaronder grootverbruikers. Dit wijst op gedeeltelijke, niet volledige verwezenlijking van het beëindigen van fossiele subsidies.
In het rapport van KLM over 2025 staat een ambitie die in overeenstemming is met het Akkoord van Parijs en een groepsdoelstelling om de CO2-uitstoot per omzettonkilometer tegen 2030 met 17,8% te verminderen ten opzichte van een basiswaarde uit 2024. Dit is een gerapporteerde doelstelling, geen bewijs dat het doel is bereikt.
Shell rapporteert dat zijn operationele Scope 1- en 2-emissies in 2025 36% onder de basiswaarde van 2016 lagen en dat het zijn doelstelling voor de netto-koolstofintensiteit in 2025 heeft gehaald. Dit zijn door het bedrijf gerapporteerde cijfers en bewijzen niet dat Shell voor zijn volledige waardeketen aan Parijs voldoet.
De officiële campagnepagina vermeldt de oorspronkelijke eisen van het manifest: door grote bedrijven veroorzaakte vervuiling terugdringen in overeenstemming met Parijs, fossiele subsidies beëindigen, duurzame oplossingen toegankelijk maken, werknemers beschermen en zich in het buitenland verantwoord gedragen. Dit is bewijs van de activiteiten en claims van de campagne, geen onafhankelijk bewijs van resultaten of causaliteit.