Toegang tot medicijnen
Artsen zonder Grenzen pleit voor betaalbare, beschikbare en geschikte medicijnen, vaccins en diagnostiek door transparantere ontwikkelingskosten, eerlijke voorwaarden in pandemiebeleid en het wegnemen van intellectuele-eigendomsbarrières.
Oorspronkelijk doel
Medicijnen, vaccins en diagnostische tests mogen geen luxeproducten zijn; systeem- en beleidsbarrières voor eerlijke toegang moeten worden verminderd.
50/100 · Vooruitgang, resultaat nog onzeker
Deze score beoordeelt uitsluitend aantoonbare doelrealisatie, de onderbouwde bijdrage van Artsen zonder Grenzen en bestendigheid. De score zegt niets over hoeveel inspanning is geleverd, hoe goed de campagne is gevoerd of hoe waardevol het werk op zichzelf is.
De campagne loopt nog. Er zijn relevante externe beleidsresultaten: de WHO-lidstaten namen op 20 mei 2025 het WHO Pandemic Agreement aan; de EU heeft in december 2025 een verordening voor dwanglicenties tijdens crises vastgesteld; en enkele landen hebben regels voor transparantie over O&O/R&D-kosten of publieke O&O-financiering. De kernambities zijn echter niet volledig bereikt. Het cruciale PABS-aanhangsel van het Pandemie Akkoord is nog in onderhandeling, waardoor het akkoord nog niet kan worden ondertekend, geratificeerd of in werking kan treden. Transparantie over volledige ontwikkelingskosten blijft beperkt en ongelijk, en de WTO breidde de COVID-19-TRIPS-beslissing niet uit naar diagnostiek en behandelingen. MSF toont aantoonbare, voortgaande deelname aan de PABS-onderhandelingen, maar er is geen onafhankelijk bewijs dat Artsen zonder Grenzen doorslaggevend was voor de beschreven besluiten.
- Het resultaat kan reëel zijn, maar de specifieke bijdrage van Artsen zonder Grenzen is minder zeker.
Maak en bewaar je eigen weging
De feiten blijven voor iedereen hetzelfde. Jij bepaalt hoeveel gewicht je geeft aan gerealiseerd resultaat, aantoonbare eigen bijdrage en bestendigheid. Als je opslaat, telt jouw gewogen score mee in het bezoekersgemiddelde.
Jouw persoonlijke score past bewust geen causaal plafond toe: het is jouw waardering van dezelfde onderliggende feiten. Het bezoekersgemiddelde gebruikt alleen opgeslagen wegingen voor deze campagne.
Feiten en onzekerheden
Bevestigd
- Artsen zonder Grenzen houdt de campagnepagina actief en formuleert de drie onderzochte doelen nog als toekomstplannen.
- Het WHO Pandemic Agreement is op 20 mei 2025 door de Wereldgezondheidsvergadering aangenomen.
- Het PABS-aanhangsel is per 25 september 2026 niet afgerond; WHO noemt aanneming in mei 2027 noodzakelijk voordat ratificatie kan beginnen.
- EU-verordening 2025/2645 vormt een formeel crisisinstrument waarmee intellectuele-eigendoms- en bepaalde regelgevingsbarrières voor crisisproducten kunnen worden beperkt.
- De WTO heeft geen consensus bereikt over uitbreiding van de COVID-19 TRIPS-beslissing naar diagnostiek en behandelingen.
- MSF heeft publiek gedocumenteerde interventies gedaan in de PABS-onderhandelingen, maar er is geen onafhankelijk bewijs gevonden voor beslissende causale invloed op de uitkomsten.
Onzeker
- De startdatum en de afbakening van deze specifieke Nederlandse campagne zijn onbekend; daarom is niet vast te stellen welke externe veranderingen er precies na de start plaatsvonden.
- De beschikbare EU-bronnen bevestigen politieke overeenstemming en een overgang naar toepassing in 2028, maar de definitieve, geconsolideerde tekst en praktische uitvoering van de nieuwe EU-rapportageplichten over O&O-kosten waren bij controle nog niet volledig beschikbaar.
- Dat Italië en Frankrijk wettelijke transparantieplichten hebben, bewijst niet op zichzelf dat ontwikkelaars inmiddels volledig, consistent of publiekelijk alle relevante ontwikkelingskosten rapporteren.
- Er is geen onafhankelijk bewijs gevonden dat Artsen zonder Grenzen Nederland of MSF Access een beslissende oorzaak was van de WHO- of EU-besluiten; de besluiten kwamen tot stand via onderhandelingen tussen staten en EU-instellingen.
Tegenstrijdig / afwijkend
- WHO beschrijft het in mei 2025 aangenomen Pandemie Akkoord als een juridisch bindend internationaal instrument, maar het akkoord zelf bepaalt dat het pas na aanneming van het PABS-aanhangsel kan worden ondertekend en vervolgens pas 30 dagen na 60 ratificaties in werking treedt. Per 25 september 2026 was PABS nog niet afgerond; de beoogde behandeling is verschoven naar de Wereldgezondheidsvergadering van mei 2027.
- De EU en EMA presenteren de nieuwe farmaceutische wetgeving als een transparantiebevorderende hervorming, terwijl Wemos en Health Action International in 2025 rapporteerden dat aanvullende uitvoering en politieke wil nodig blijven en dat Duitsland en Zwitserland juist stappen richting grotere prijsgeheimhouding zetten.
- MSF stelt dat het PABS-systeem afdwingbare verplichtingen voor benefit-sharing moet bevatten; de WHO meldt wel voortgang in de onderhandelingen, maar geen afgeronde of afdwingbare PABS-regeling.
Tijdlijn
-
PABS-onderhandelingen lopen door richting mei 2027
Na de achtste IGWG-vergadering meldde WHO voortgang, maar ook dat de PABS-bijlage nog werd onderhandeld. Op 25 september 2026 meldde WHO dat aanneming in mei 2027 nodig is voordat landen de ratificatieprocedure voor het Pandemie Akkoord kunnen starten.
-
PABS niet afgerond bij Wereldgezondheidsvergadering
Bij de 79e Wereldgezondheidsvergadering constateerde MSF dat onderhandelingen nog geen PABS-systeem met afdwingbare toegang en benefit-sharing hadden opgeleverd. De onderhandelingen werden verlengd.
-
EU-kader voor dwanglicenties in crisissituaties vastgesteld
EU-verordening 2025/2645 creëerde een Uniebreed kader voor dwanglicenties in een formeel erkende crisis. Zij is bedoeld om toegang tot crisisrelevante producten mogelijk te maken en voorziet, waar toepasselijk, in het buiten werking stellen van data- en marktexclusiviteit voor de licentiehouder.
-
Politiek akkoord over EU-farmaceutische wetgeving
Het Europees Parlement en de Raad bereikten politieke overeenstemming over hervorming van de EU-farmaceutische wetgeving. Volgens EMA volgt in 2026 inwerkingtreding, met een overgangsfase tot 2028. Een beschikbare Raadstekst verwijst naar rapportageplichten over financiële steun en O&O-kosten; de definitieve uitvoeringsdetails waren nog niet volledig gepubliceerd.
-
MSF-pleitbezorging in PABS-onderhandelingen
MSF nam deel aan de vervolgonderhandelingen over het PABS-aanhangsel en pleitte publiekelijk voor afdwingbare benefit-sharing, transparantie, technologieoverdracht en niet-exclusieve licenties.
-
WHO Pandemic Agreement aangenomen
De Wereldgezondheidsvergadering nam het WHO Pandemic Agreement aan. Het bevat onder meer bepalingen over lokale productie, technologieoverdracht, transparante niet-exclusieve licenties en een toekomstig PABS-systeem voor eerlijke verdeling van voordelen. Het PABS-aanhangsel was daarbij uitdrukkelijk nog niet vastgesteld.
Gebruikte bronnen
Iedere bron blijft zichtbaar zodat je onze beoordeling zelf kunt controleren. Bronniveau zegt iets over de aard van de bron, niet automatisch dat elke claim erin juist is.
WHO meldde op 25 september 2026 dat de PABS-bijlage nog wordt onderhandeld en dat aanneming in mei 2027 nodig is voordat landen het Pandemie Akkoord nationaal kunnen overwegen voor ratificatie.
Een beschikbare Raadstekst bij de hervorming noemt verplichtingen om te rapporteren over financiële steun en O&O-kosten. Omdat de definitieve geconsolideerde uitvoeringsdetails nog niet volledig beschikbaar waren, is dit bewijs voor een formele stap, niet voor volledige uitvoering.
De verordening creëert een EU-kader voor dwanglicenties in crisis- of noodsituaties en erkent dat data-exclusiviteit en marktbescherming effectieve toepassing kunnen blokkeren; zij voorziet daarom in gerichte opschorting daarvan in verband met een verleende dwanglicentie.
De formele WHA-resolutie neemt het akkoord aan, maar bepaalt ook dat ondertekening pas volgt na aanneming van het PABS-aanhangsel. De resolutie richtte een IGWG op om dat aanhangsel uit te werken.
De officiële WHO-pagina bevestigt aanneming van het Pandemie Akkoord op 20 mei 2025, onderhandelingen over het PABS-aanhangsel en de voorwaarde dat het akkoord pas na vaststelling van dat aanhangsel voor ondertekening en ratificatie wordt opengesteld.
Bevestigt dat de WTO-beslissing van 2022 betrekking had op COVID-19-vaccins en dat leden op 13 februari 2024 geen consensus bereikten over uitbreiding naar COVID-19-diagnostiek en -therapieën.
Bevestigt politiek akkoord op 11 december 2025 over de hervorming van de EU-farmaceutische wetgeving, verwachte inwerkingtreding in 2026 en een overgangsfase tot 2028; noemt grotere transparantie een kernelement.
Rapporteert positieve nationale stappen: Italië heeft volgens het rapport wetgeving voor openbaarmaking van O&O-kosten en publieke O&O-financiering; Frankrijk vereist openbaarmaking van publieke O&O-investeringen. Het rapport benadrukt tegelijk dat verdere implementatie en politieke wil nodig zijn.
MSF stelde in mei 2026 dat de onderhandelingen nog geen PABS-systeem met afdwingbare benefit-sharing-verplichtingen hadden opgeleverd en riep op tot voortzetting.
Documenteert MSF-deelname aan IGWG4 en de inhoudelijke inzet voor afdwingbare toegang, verplichte benefit-sharing, technologieoverdracht, niet-exclusieve licenties en transparantie.
De officiële campagnepagina bevestigt de drie bevroren doelen: transparantie over ontwikkelingskosten, bindende eerlijke-toegangsvoorwaarden in een Pandemie Akkoord en het wegnemen van IE-barrières.