Zorg en klimaat
Artsen zonder Grenzen pleit bij Nederlandse beleidsmakers voor klimaatbeleid dat de gezondheidsgevolgen van klimaatverandering in kwetsbare landen centraal stelt en klimaatadaptatiegeld sterker in gezondheidssystemen investeert.
Oorspronkelijk doel
Klimaatverandering aanpakken als een noodsituatie voor de gezondheid en mensen en gezondheidszorgsystemen beschermen tegen de gevolgen ervan.
Beoordeling in behandeling
Het onderzoek is afgerond, maar bevat een uitzondering die nog niet definitief is verwerkt. Daarom tonen we de afwegingen, feiten en bronnen al wel, maar behandelen we de voorgestelde nieuwe score nog niet als definitief.
Voorlopige conclusie
Status: lopend. Artsen zonder Grenzen (AzG) houdt een actueel pleitbezorgingsthema rond klimaat en gezondheid in stand, maar de herkenbare pleitbezorgingsactie is vooral de parlementaire interventie van februari 2023 over de Nederlandse Internationale Klimaatstrategie, en niet een afzonderlijke actuele mobilisatie. Sindsdien hebben besluitvormers betekenisvolle beleids- en planningsstappen gezet die aansluiten bij beide bevroren doelstellingen: Nederland heeft toezeggingen op het gebied van klimaat en gezondheid gehandhaafd, WHO-werk rond klimaat en gezondheid gefinancierd, activiteiten voor klimaatveerkrachtige gezondheidssystemen ondersteund en mede het klimaat-en-gezondheidsbesluit van de Wereldgezondheidsvergadering (WHA) van mei 2024 geïnitieerd; de lidstaten van de WHO hebben vervolgens in mei 2025 een mondiaal actieplan voor 2025–2028 aangenomen. Dit zijn substantiële stappen op het gebied van kaders, planning en financiering, maar geen bewijs dat klimaatgerelateerde gezondheidsbedreigingen op grote schaal zijn verminderd of dat gezondheids- en humanitaire systemen tijdens klimaatschokken over het algemeen functioneren. Het bewijs stelt niet vast dat AzG deze ontwikkelingen heeft veroorzaakt. Bovendien ondermijnen Nederlandse bezuinigingen op ontwikkelingsbeleid en de aanhoudend gedocumenteerde hiaten in klimaatfinanciering voor gezondheid het vertrouwen in de uitvoering en duurzaamheid.
Afweging per bevroren doel
Gedeeltelijk. Besluitvormers hebben beleidskaders voor klimaat en gezondheid aangenomen: de lidstaten van de WHO namen in 2024 resolutie WHA77.14 aan en in 2025 het Global Action Plan on Climate Change and Health (2025–2028); ook het Nederlandse beleid benoemt klimaatverandering en volksgezondheid als prioriteit. Dit zijn betekenisvolle beleidswinstpunten, maar het bewijs toont niet aan dat klimaatgerelateerde gezondheidsbedreigingen daadwerkelijk zijn verminderd op de schaal die de oorspronkelijke doelstelling voor ogen had.
Gedeeltelijk. Nederland heeft WHO-steun voor klimaat en gezondheid geboden en rapporteert over werkzaamheden rond surveillance, systemen voor vroegtijdige waarschuwing en klimaatveerkrachtige gezondheidssystemen, waaronder samenwerking met Kenia. Het mondiale actieplan van de WHO geeft ook opdracht tot ondersteuning van nationale plannen voor veerkrachtige gezondheidssystemen. De WHO signaleert echter nog steeds hiaten in langetermijnparaatheid, financiering, datasystemen en de opname van ontheemden; er is geen bewijs van brede, voltooide systeemveerkracht of betrouwbare toegang tijdens klimaatrampen.
Bevestigd
- De klimaat-en-gezondheidspagina van AzG is momenteel online en beschrijft klimaatpleitbezorging, maar is breed van opzet en geen gedateerde, afgebakende campagne met een publiek gespecificeerd eindpunt.
- AzG nam deel aan de rondetafel van de Tweede Kamer over de Internationale Klimaatstrategie op 15 februari 2023.
- De lidstaten van de WHO namen WHA77.14 over klimaatverandering en gezondheid aan in juni 2024 en namen in mei 2025 het Global Action Plan on Climate Change and Health (2025–2028) aan.
- Nederland ondersteunt sinds 2023 het werk van de WHO op het gebied van klimaat en gezondheid, waaronder een toewijzing van €500.000 in 2024; de WHO rapporteert sinds 2023 over cumulatieve steun van meer dan €1,1 miljoen.
- Nederlandse beleidsdocumenten melden betrokkenheid bij klimaat en gezondheid, waaronder steun aan ATACH en samenwerking met Kenia op het gebied van klimaatveerkrachtige gezondheidssystemen.
- Nederlandse beleidswijzigingen voor ontwikkelingssamenwerking die in februari 2025 zijn aangekondigd, omvatten toekomstige bezuinigingen die klimaatfinanciering, financiering van het maatschappelijk middenveld en financiering van de VN kunnen beperken.
Onzeker
- De officiële AzG-pagina is nog steeds online, maar specificeert geen enkele actuele eis aan besluitvormers, doelwit, deadline of meetbaar campagne-eindpunt; dit beperkt de toeschrijving van resultaten en maakt het passender om dit te behandelen als een doorlopend pleitbezorgingsthema dan als een afgebakende campagne.
- Geen onafhankelijke bron die is gevonden, schrijft de Mondiale Gezondheidsstrategie van Nederland, het WHO-partnerschap, de WHA77-resolutie, het WHA78-actieplan of bilateraal werk op het gebied van klimaat en gezondheid toe aan de pleitbezorging van AzG.
- Het beschikbare bewijs toont beleidsvaststelling, financiering en enige gerapporteerde uitvoeringsactiviteit aan, maar geen vermindering van klimaatgerelateerde gezondheidsbedreigingen op bevolkingsniveau en geen breed bewijs dat humanitaire en gezondheidssystemen tijdens klimaatschokken toegankelijk en functioneel blijven.
- Het is onduidelijk hoe de aangekondigde Nederlandse bezuinigingen de specifieke programma's rond klimaat en gezondheid en de WHO-steun die in eerdere beleidsdocumenten worden beschreven, zullen beïnvloeden.
Tegenstrijdig / afwijkend
- In het standpuntdocument van AzG uit 2023 stond dat gezondheid onvoldoende was geoperationaliseerd in de Nederlandse Internationale Klimaatstrategie en werd geschat dat minder dan 1% van de Nederlandse adaptatiefinanciering naar mondiale gezondheid/SRHR ging, hoewel de strategie gezondheid als sector erkende. Latere Nederlandse beleidsdocumenten beschrijven explicietere activiteiten rond klimaat en gezondheid, waaronder steun aan WHO/ATACH en samenwerking met Kenia op het gebied van klimaatveerkrachtige gezondheidssystemen.
- Nederland zette in 2025 activiteiten op het gebied van klimaat en gezondheid en humanitaire hulp voort, maar de herziening van het ontwikkelingsbeleid in februari 2025 kondigde structurele bezuinigingen op ontwikkelingshulp aan van €2,4 miljard vanaf 2027 en verminderingen voor klimaatactie, het maatschappelijk middenveld en VN-organisaties. Dit kan de uitvoering beperken ondanks de voortdurende formele toezeggingen.
- Het mondiale actieplan van de WHO uit 2025 vormt een formele internationale beleidsstap, maar uit in 2025 gepubliceerd WHO-bewijs bleek nog steeds dat langetermijninterventies op anticipatiegebied schaars waren en dat financiering voor gezondheid, datasystemen en de opname van ontheemden in nationale plannen vaak over het hoofd werden gezien.
Bronnen van de voorlopige analyse
| Bron | Niveau | Ondersteunt | Positie |
|---|---|---|---|
| Artsen zonder Grenzen — Zorg en klimaat De actuele campagnepagina beschrijft klimaatverandering als een noodsituatie voor de gezondheid, beschrijft de beleidspleitbezorging van AzG en vermeldt dat AzG deelnam aan een Nederlandse parlementaire rondetafel over de Internationale Klimaatstrategie. Dit is bewijs van de voortdurende pleitbezorgingsclaim van de organisatie, geen onafhankelijk bewijs van resultaten of causaliteit. |
S4 | campaign_activity | supports |
| Tweede Kamer der Staten-Generaal — Internationale Klimaatstrategie Het officiële verslag van de parlementaire rondetafel bevestigt onafhankelijk dat Artsen Zonder Grenzen, vertegenwoordigd door Amrish Baidjoe, deelnam aan het gezondheidsblok van de rondetafel over de Internationale Klimaatstrategie op 15 februari 2023 en een standpuntdocument indiende. |
S1 | campaign_activity | supports |
| Government of the Netherlands — Dutch Global Health Strategy 2023–2030 De Nederlandse Mondiale Gezondheidsstrategie 2023–2030 verplicht Nederland zich internationaal in te zetten voor klimaatadaptatie en volksgezondheid, klimaatveerkrachtige en duurzame gezondheidssystemen op te bouwen en de klimaat-en-gezondheidsverbintenissen van COP26 voort te zetten. |
S1 | result | supports |
| World Health Organization — WHO and the Netherlands renew their partnership on climate change and health De WHO registreert de hernieuwde toewijzing van €500.000 door Nederland in 2024, cumulatieve steun van meer dan €1,1 miljoen sinds 2023 en gerapporteerde steun voor surveillance, vroegtijdige waarschuwing en paraatheid van gezondheidssystemen. Ook wordt vermeld dat Nederland en Peru de aanneming van de klimaat-en-gezondheidsresolutie van WHA77 leidden. |
S1 | result | supports |
| World Health Organization — Global action plan on climate change and health, WHA78(27) Het besluit van WHA78 nam het Global Action Plan on Climate Change and Health (2025–2028) formeel aan, waarmee een internationaal uitvoeringskader en geplande voortgangsrapportage tot stand kwamen. |
S1 | result | supports |
| World Health Organization — Climate change and global health: WHO calls for migrant-inclusive and climate-resilient health systems Uit de evaluatie van de WHO uit 2025 bleek dat langetermijnstrategieën voor anticipatie op klimaat-, migratie- en gezondheidsrisico's schaars blijven en dat financiering voor gezondheid, datasystemen en de integratie van ontheemden in nationale plannen vaak over het hoofd worden gezien. Dit pleit ertegen om beleidsverplichtingen te beschouwen als voltooide uitkomsten op het gebied van veerkrachtige systemen. |
S1 | criticism | contradicts |
| Government of the Netherlands — Foreign trade and development minister Reinette Klever: Dutch interests at the heart of development policy De Nederlandse regering kondigde structurele bezuinigingen op ontwikkelingshulp aan van €2,4 miljard vanaf 2027 en verminderingen van financiering voor klimaatactie, het maatschappelijk middenveld en de VN. Dit verzwakt de duurzaamheid en de potentiële schaal van steun voor klimaat en gezondheid aanzienlijk. |
S1 | durability | contradicts |
Tijdlijn
Gebruikte bronnen
Iedere bron blijft zichtbaar zodat je onze beoordeling zelf kunt controleren. Bronniveau zegt iets over de aard van de bron, niet automatisch dat elke claim erin juist is.
Officiële campagnepagina gebruikt voor inventarisatie en bevriezing van de oorspronkelijke eisen.